2006/06/10

Le Mundial de Football in esperanto, traduction de Harry Potter refusite

Le libros de Harry Potter, le juvene mago, es partialmente traducite in esperanto. Ma secundo Libera Folio, le agentes de J.K. Rawling non mesmo vole considerar le publication. Ab un puncto de vista principal, isto naturalmente es un question interessante: Proque le traduction in norvegiano e non le traduction in esperanto? Un decision basate sur un analyse del mercato, o solmente sur prejudicios?

Intertanto, le esperantistas al minus pote sequer le Cuppa del Mundo in lor proprie lingua: Ĝangalo, le portal de novas e cultura, reporta del Mondpokalo in Germania. E, por illos qui ancora non ha audite le novas, ecce le prime resultatos, exclusivemente in interlingua:

Germania-Costa Rica 4-2
Polonia-Ecuador 0-2
Anglaterra-Paraguay 1-0


(In parentheses: Secundo un sondage, 6 % del russos ancora crede in le victoria del equipa national russe in le Cuppa del Mundo. (Russia non se qualificava e non prende parte in le Mundial ...) Svedia se qualificava, como le sol pais nordic: iste vespera le svedeses incontra Trinidad e Tobago, durante que Argentina incontra le Costa de Ebore.)

Ma, retornante a Harry le Mago: in anglese, iste libros popular es publicate in duo editiones, uno pro infantes e juvenes, altere pro adultes. (Le textos es identic, solmente le copertura differe.) Manca ancora al minus tres editiones con textos differente: uno in esperanto, uno in interlingua e uno in ido. Ma isto forsan serea magia ...

15 comments:

Petro Ferrero de Hungaria said...

De facto Petyo Angelov e su circulo interlinguista bulgare planificava le traduction del Harry Potter in interlingua. Forsan illes mesmo comenciava isto, io non sape. Ma intertanto Petyo abandonava le cosa, proque le stato bulgare al mercato de libros non es apte a isto.

Anonymous said...

Il me pare un effortio inutile traducer in esperanto (o in interlingua, o in ido) obras que ja existe in un multitude de linguas. A que servi, per exemplo, un traduction de Harry Potter in esperanto? Si io esseva un amator de Harry Potter (io non lo es) e un adepto de esperanto (io non lo es), io nunquam seligerea iste lingua pro leger tal traduction. Io prefererea leger lo in un grande lingua que io domina (per exemplo, portugese, espaniol, francese, anglese). Assi io certo legerea un melior traduction, facite per un traductor professional, pagate, experte, qui habeva a su disposition le necesse utensiles de su mestiero (bon dictionarios, encyclopedias, etc.).

Io a pena pote imaginar le qualitate del "traduction" de Harry Potter in esperanto, facite secundo le criterios e methodos mentionate in le sito del jornal "Libera folio"...

Isto obviemente non significa que il non vale le pena traducer obras litterari in interlingua! Tamen io crede que il es preferibile traducer obras minus cognoscite, minus facilemente trovabile in le grande linguas. Per exemplo, "Faremido", per le scriptor hungare Frigyes Karinthy, es un obra excellente, que on deberea traducer in interlingua. Il ha un bon traduction in ido, per Stefano Bakonyi (1923), que io legeva alcun annos retro. Il ha anque un version in esperanto, que io non cognosce. Tal traductiones son utile, nam il non es facile trovar versiones in le grande linguas. Per exemplo, io non sape si il ha un traduction in portugese. Si illo existe, illo non es facile a trovar.

Tal traductiones serea utile. Traducer Harry Potter in linguas auxiliar, al contrario, es un enorme dissipation de tempore e energia.

Gonçalo Neves

Anonymous said...
This comment has been removed by a blog administrator.
Novlangue said...

Etes vous pour ou contre la Sverige?
Beaucoup d'Ecossais sont automaticment pour ... toute equipe qui oppose les Engelskmenn.

Petro Ferrero de Hungaria said...

Car Goncalo!

Io ha cercate in le rete per Google super le obra de Karinthy, sin determinar le lingua del cerca. Il se verificava, que le traduction ja existe in plure linguas (inclusive le espaniol, anglese, germano, rumano, esperanto, ido), dunque forsan le obra mesme es ja assatis cognoscite (e assi illo es del mesme categoria, como le Harry Potter - si non tal). (Mesmo un pianista, si io ben memora, habeva acquirite su prime successo con su album con le titulo de iste obra.) Io ha trovate le obra ipse in su original (in hungaro), como e-libro: http://www.globusz.com/ebooks/Faremido/, e anque como e-libro su traduction esperantophone: http://www.luin.se/inko/187-9.pdf , ma io non ha trovate le traduction in ido. Si le obra ha vermente solmente 8 (octo) capitulos, como illo appare in le version electronic, forsan io va considerar traducer lo olim in le futuro - ma isto non es certe, primo io vole leger lo pro facer mi proprie decision plus facile... Ma pro dicer le veritate, io non ha le inclination de traducer obras ja traducite in esperanto e/o ido, mesmo con successo viste le fama, proque illo semblarea assi, quasi nos interlinguistas currerea con le idistas, esperantistas. Nos deberea traducer obras, que non son traducite in esperanto, ni in ido.

Ah, e forsan le Faremido te place pro que le titulo contine le parola "ido"...? :-P :-))

Péter Kovács

Goncalo Neves said...

Car Péter,

No, iste obra me place non pro que le titulo contine le parola ido. Illo me place plus tosto pro su valor litterari. Le thema es interessante, e io trova le stilo multo captivante - al minus in le version que io cognosce, per Stefano Bakonyi, un habile traductor.

Quando tu dice que Faremido es "assatis cognoscite" e etiam del "mesme categoria" que Harry Potter, io non es de accordo. Io sponde que in Portugal solmente 1% del habitantes (o forsan minus) ha unquam audite parlar de Karinthy o Faremido. Al contrario, si on demanda le juvenes portugese qui ja sape leger, o mesmo illes qui nondum lo sape, on a pena trovara un sol qui non cognosce al minus le nomine "Harry Potter".

Io es de accordo quando tu opina que le interlinguistas non debe sentir le obligation de traducer obras solmente pro que illos ja existe in esperanto o in ido. Tal attitude serea vermente pueril. Interlingua non es un concurrente del binomio esperanto/ido. Interlingua es altere cosa. Tamen nos besonia bon litteratura in interlingua, e dunque nos non debe excluder le possibilitate o le desirabilitate del traduction de un obra solmente pro que illo ja es traducite in le mentionate binomio schematic.

Obviemente un condition primordial pro obtener un bon traduction es le existentia de un traductor habile e honeste. Regrettabilemente il sembla que in Internet omnes se considera capabile de traducer qualcunque obra litterari, mesmo si illo es difficile e presenta delicate problemas syntactic e lexical. Per exemplo, in le Wikipedia in interlingua on ha publicate un tentativa de traduction del duo prime capitulos del celebre romance de cavalleria "Le ingeniose hidalgo don Quixote de La Mancha". Tamen iste "traduction" es tanto mal, tanto erronee, tanto risibile, tanto caricatural, que io plus tosto lo considera un insulto contra Miguel de Cervantes, le autor del famose obra.

In portugese il ha plure traductiones integral de iste obra. Alcunes son mal, alteres solmente passabile, ma il ha anque bon traductiones - io cognosce al minus duo. In esperanto il ha un traduction integral per Fernando de Diego (1977), que es excellente - malgrado le cognoscite limitationes de iste lingua auxiliar. In ido on pote leger in Wikipedia un (mal) tentativa de traduction del prime capitulo.

In interlingua nos besonia bon litteratura original e traducite. Nulle harrypottermania es requirite.

Gonçalo Neves

Morten Svendsen said...

Considerante le numero de libros annualmente publicate in interlingua, le traduction (e le publication) de Harry Potter naturalmente non sembla multo realistic. Dunque, nulle periculo :-) Si, interlingua es un del linguas in lequales on non pote leger Harry Potter, Le Senior del Anulos, Le Codice Da Vinci, Asterix, Mickey Mouse, Haruki Murakami, Paulo Coelho, non parlante de tote le altere formas de lectura gustate in le traino, al plagia, etc. Ma io non vide como isto serea un avantage.

Libros ha besonio de lectores, lectores ha besonio de libros, e in parve linguas isto facilemente deveni un circulo vitiose (durante que in le linguas plus grande, isto crea le base de un mercato de libros). Si on desidera attraher lectores e lectrices al libros in interlingua, forsan on deberea publicar le libros que homines effectivemente lege, in vice de libros minus cognoscite? Io pensa que isto es le luxo del grande linguas. Naturalmente, io va leger Faremido quando appare le traduction in interlingua. Ma io anque va leger Le Senior del Anulos. E forsan anque Harry Potter.

Morten Svendsen said...

A Novlangue: Io pro o contra Svedia? Ben, Svedia es le sol pais scandinave in le Mundial, dunque io non debe eliger :-) Forsan nos habera un repetition del final de 1958: Brasil contra Svedia? Que tu pensa?

Novlangue said...

Sverige 0 Trinidad & Tobacco 0!

Bless.

Morten Svendsen said...

Si, le svedeses prefera le snus.

Ma, al altere latere, io pensa que le resultato es multo impressionante, considerate le facto que illos ludeva contra duo insulas al mesme tempore. Esque le svedeses succedera a batter Serbia e Montenegro? (O forsan le serbos e le montenegrinos battera le un le alteres? Io non sape.)

Morten Svendsen said...

Parlante de football svedese, existe un theoria de conspiration, secundo lequal le Mundial de 1958 nunquam trovava loco, ma era un fabrication del television stato-unitese. (Pro illos qui non crede in iste theoria, Svedia attingeva le final e perdeva contra Pelé e le brasilianos.)

Petro Ferrero de Hungaria said...

Goncalo scribe:

>>Quando tu dice que Faremido es "assatis cognoscite" e etiam del "mesme categoria" que Harry Potter, io non es de accordo.<<

Illo es del mesme categoria in le senso, que illo ja es traducite in plure linguas. Mesmo si illo era traducite in alicun lingua auxiliar, io non lo traducerea in interlingua.

>>Tamen nos besonia bon litteratura in interlingua...<<

>>In interlingua nos besonia bon litteratura original e traducite.<<

Isto es interessante; existe interlinguistas, que dice, que litteratura non es besoniate pro un lingua auxiliar (interlingua), proque non isto es le scopo, le mission de un tal lingua. P. ex. Ferenc Jeszenszky ha iste opinion.

>>in le Wikipedia in interlingua on ha publicate un tentativa de traduction del duo prime capitulos del celebre romance de cavalleria "Le ingeniose hidalgo don Quixote de La Mancha". Tamen iste "traduction" es tanto mal, tanto erronee, tanto risibile, tanto caricatural, que io plus tosto lo considera un insulto contra Miguel de Cervantes, le autor del famose obra.<<

Le traductor se annuncia a vices in le chat de interlingua, anque in le recente. Ille non pensa su traduction tanto erronee e ille pensa, que iste traduction debe ser caricaturistic, proque le original mesme es un caricatura. Io non ha legite le traduction, dunque io non pote definir, esque tu ha ration o non. Nonobstante ille ha permittite corriger su traduction (le Wikimedia es nam un systema, que quicunque pote cambiar le articulos). Del resto etiam le 3tie e le 4e capitulos es preste in interlingua, ben que non ancora ponite al Wikimedia.

>>Nulle harrypottermania es requirite.<<

Petyo Angelov e su circulo voleva traducer le obra solmente a fin que assi interlingua se representa inter le linguas de un mundialmente cognoscite obra, dunque non a fin que certe gruppos de homines in le mundo ("anglo-romanophonos") lo lege (in vice del traduction ja existente in lor proprie linguas). Dunque pro le prestige del lingua, pro demonstrar, que iste lingua vive. E forsan assi multe gentes cognoscerea interlingua, si on debeva mentionar, si il se tracta de Harry Poter ubique in le mundo (in ulle circumstantia, mesmo in situationes official), que illo es traducite etiam in interlingua. Assi multe plus homines saperea le existentia de interlingua, que homines extra le circulo magic de Harry Potter. Un simile cosa es, proque era traducite le Constitution de Europa in interlingua, dunque pro acquirer plus de cognoscentia super interlingua in altere circulos de labor o de interesse.

Petro Ferrero de Hungaria said...

Morten scribe:

>>Esque le svedeses succedera a batter Serbia e Montenegro? (O forsan le serbos e le montenegrinos battera le un le alteres? Io non sape.)<<

Isto es interessante: le duo paises ja separava se, ma illes ha totevia ancora le mesme gruppo de football.

Petro Ferrero de Hungaria said...

Pardona vos; un correction:

Ni le "Constitution Europee", ni le "Constitution de Europa" es un exacte description de iste obra, nam illo serea valide solmente pro le statos-membros de UE. (Del resto illo era refusate, pro que illo es tanto mal.) Dunque solmente le formulation "Constitution del Union Europee" serea exacte (ma, como mentionate, illo era declinate, dunque tote iste mi philosophia es solmente hypothetic).

Morten Svendsen said...

Gratias pro le correction. Isto es un distinction que on sovente ignora ... (Io vive in Europa, ma non in le Union Europee.)