2005/11/29

Osaling - un nove blog

Le numero de blogs in interlingua se augmenta sempre: le magia de Hedalen e le nascentia de un granfilio - visita le blog de Osaling!

2005/11/28

Interlingua, Europa e le Union Europee

In maio, le presidente italian Carlo Azeglio Ciampi recipeva le Premio Carole Magne. In respecto al diversitate linguistic de Europa, Ciampi teneva su oration in germano, durante que le laudation del presidente german, Horst Köhler, era in italiano.

Allan Kiviaho, presidente del Association Finlandese pro Interlingua, ha traducite in interlingua le oration del presidente Ciampi, e on spera traducer anque le laudation de Köhler. Kiviaho e su "interlinguerrilla" duce un guerra humoristic pro interlingua in le paises del Union Europee.

Le Karlspreis del citate Aachen ha su nomine de Carole Magne, le rege del Francos e Imperator Roman, qui regeva grande partes de Europa de 768 a 814. (In le pictura: Le Carole Magne de Albrecht Dürer). Le division de su regno, per le tractato de Verdun in le anno 843, significava le fin del unitate, e le confirmation del separation in diverse statos national del continente europee.

In le ultime anno, le nove tentativa unificatori ha incontrate opposition popular con le rejection del Constitution del Union Europee per le votatores de Francia e Nederland.

Le diversitate europee es un puncto de partita pro collaboration - e interlingua, un lingua de origine europee, ha le potensialitate de servir de ponte linguistic inter le diverse populos de Europa.

Ma - como forsan dicerea le general De Gaulle - lassa al volapükistas le union del bureaucrates e del politicos!

2005/11/24

Le patinage in le litteratura nederlandese

In Norvegia "patinage" es patinage de velocitate (non patinage artistic) - e isto certe anque es le caso in Nederland.

Durante plus que 100 annos patinatores del duo paises ha luctate pro le domination del glatie - Jaap Eden (in le pictura), Oscar Mathiesen, Hjalmar Andersen, Ard Schenk, Kees Verkerk, Sten Stensen, Hilbert van der Duim, Johann Olav Koss, Marianne Timmer, Rintje Ritsma, Ådne Søndrål, Jochem Uytdehaage, etc - le prime annos in aere libere, e desde le annos 80 anque sub tecto, p.ex in le sala de Calgary, in le Thialf de Heerenveen o in le Nave del Vikings a Hamar.

Le patinage de velocitate anque era le sport de Antonio Gómez Fernández, le espaniol qui non patinava tanto veloce como le alteres. Ille participava in le campionatos mundial de 1977 a 1982 e era un heroe del spectatores.

In un blog nederlandese io trovava un referentia al sito www.krabbelbaan.nl - cent annos de patinage in le litteratura pro infantes e juvenes.

Le textos es in nederlandese (con qualque paragraphos in le frison), ma le belle coperturas del libros anque conta su historia (clicca al coperturas pro navigar in le sito). On trova libros de 1904 a 2005, e anque quatro libros que tracta del Elfstedentocht - le famose concurso sur glatie natural inter le 11 citates frison in le nord de Nederland.

Le ultime Alvestêdetocht - como dice le frisones - trovava loco le 4 de januario 1997, quando Henk Angenent percurreva le 199,6 kilometros in 6 horas e 49 minutas. Post isto le mal condition del glatie ha impedite le arrangiamento - le climate moderne non es bon pro traditiones vetule ...


(Gratias al Communicatielog pro le referentia)

2005/11/19

Interlingua in le Bibliotheca National de Austria

Le 1 de decembre le Museo de Esperanto e le Collection pro Linguas Planate, partes del Bibliotheca National de Austria, reaperi in le Palatio Mollard in le capital Vienna.

Le Collection pro Linguas Planate era fundite in 1927 per Hugo Steiner, e es un parte del Bibliotheca National desde 1929. Illo contine le plus grande collection de linguas planate in le mundo, con documentation de plus que 500 linguas - "con nomines sonor como Volapük, Ido e Interlingua."

Adresse:
Palais Mollard
Herrengasse 9
Vienna, Austria

(Secundo Damals)

Esperantomuseum und Sammlung für Plansprachen
Cerca in le Collection (Scribe p.ex. "interlingua" e pressa "Suchen")

2005/11/18

Couturat & Leau: "Historia del lingua universal"

Finalmente ... io ha comprate un libro que io ha desiderate durante multe annos: "Historia de la lingua universal" (in francese: "Histoire de la langue universelle") per Louis Couturat e Léopold Leau. Nunc io ha bon lectura pro le vesperas frigide del hiberno ...

Le edition original del obra se data de 1903, e presenta detalios grammatic e informationes historic de plus que 50 linguas artificial - in addition al critica de Couturat & Leau.

Le autores commencia con René Descartes, qui in 1629 formulava le principios del lingua universal. Ma le plus grande parte del libro tracta del linguas del secunde medietate del 19me seculo - de Volapük e Esperanto a linguas minus cognoscite como Idiom Neutral, le Universal-Sprache de Pirro, Veltparl, le Langue Bleue de Bollack, Nov Latin, Antivolapük, Lingua Komun, Kosmos, le Pasilingua de Steiner, le lingua tonal Solresol de Sudre etc, etc.

Le preferentias de Coururat e Leau va al linguas schematic, ma on trova anque presentationes del prime linguas naturalistic: p.ex. le Mundolingue (1890) del austriaco Julius Lott, de multes considerate como un del precursores le plus importante del interlingua de 1951.

Le "Historia" es un obra central in le interlinguistica - le "Testamento Antique" del adherentes del idea de un lingua auxiliar. (E le "Testamento Nove"? Le Interlingua-English Dictionary de 1951?) Illo es scribite in francese - in le stilo clar e simple del lingua litterari francese.

Le reedition de 2001 contine non solmente le 576 paginas del "Historia", ma anque "Le nove linguas international" de 1907 (110 paginas), per le mesme autores. Ambe libros era originalmente preparate pro le uso del "Delegation pro le Adoption de un lingua auxiliar international". (Le labor del "Delegation" conduceva, sub le direction de Couturat, al nascentia de Ido in 1907, e le ruptura, al minus temporal, del movimento esperantista).

"Le Historia del lingua universal" es un objecto de collection pro tote le amatores del linguas artificial - solmente le precio es intimidante - e un monumento del optimismo quasi sin limites de un epocha que finiva con le prime guerra mundial. Le fin de Louis Couturat, le linguista, philosopho, logico e mathematico francese, era assi tragic como lo de su epocha: ille moriva in un collision con un vehiculo militar le prime die del guerra de 1914.


Datos bibliographic:
L. Couturat, L. Leau:
Histoire de la langue universelle
(Original: Libraire Hachette, Paris, 1903)
Reedition: Georg Ulms Verlag, Hildesheim, Zurich, Nove York, 2001
ISBN: 3-487-06885-0
Precio: 129 euros (servicio de libros del U.E.A.)

Le pictura: Louis Couturat (1868-1914), in le designo classic de Ric Berger.

Ligamines:
Le prime capitulos del "Historia", in le paginas de James Chandler
Wikipedia francese: Louis Couturat

2005/11/14

In Paris un libro, in Amsterdam le bicycletta e le telephono mobil

Cata citate ha su proprie atmosphera. In le blog de Álvaro Ramírez Ospina io trovava duo interessante series de photos a le quales io non pote resister de facer ligamines:

Le prime, de Paris, monstra personas qui gusta le lectura de libros, e in le secunde, de Amsterdam, le motivo es bicyclistas con telephono mobil.

Reguarda le photos, e con le adjuta de interlingua on pote anque comprender un parte del texto espaniol, nonne?

2005/11/12

Le nove U.M.I. in perspectiva

Le 1 de januario 2006 nos habera le nove U.M.I. (Union Mundial pro Interlingua). Le nove organisation va reimplaciar le ancian U.M.I. de 1950.

Un question initial: Esque un lingua vermente ha besonio de un organisation?

Le anglese certo prospera sin ulle organisation. Ma ... le franceses habe lor Alliance Française, le italianos lor Centro Culturale Italiano, le germanos le Goethe-Institut. E in Norvegia nos habe al minus sex organisationes pro promover le cinque versiones distincte del lingua norvegian.

Si, on besonia un organisation international pro interlingua. E on ha besonio del uniones national. Naturalmente.

Ma un lingua anque debe esser utilisate foras de iste organisationes. Un lingua es usate de personas individual e de personas in gruppos, in lor contacto con altere personas e con le societate. Le influentia de un organisation lingual va sempre esser limitate.

Io spera que le nove U.M.I. va continuar, super toto, a appoiar le effortios pro preparar nove dictionarios. Le usatores de interlingua ha besonio de dictionarios moderne, ultra-moderne. Illos deberea esser in-linea (consultabile gratis in le internet), e on deberea esser certe que on pote trovar anque le parolas e le conceptos le plus nove.

Naturalmente, existe ja dictionarios in-linea, como le dictionario interlingua-anglese, le dictionario interlingua-norvegiano-interlingua del NIU, e multe alteres. Lo que es importante, es que iste labor continua. Sperabilemente in collaboration con le nove U.M.I.

2005/11/09

Cypro del Nord - Lapponia 6-2

Le 4 de novembre le equipa national del lappones (sámis) era battite per le equipa de Cypro del Nord. 6-2 era le resultato final in le stadio Ataturk in le parte turc de Nicosia, le capital cypriota.

Forsan un ordinari match de football, ma sport anque es politica e le match trovava loco in un "stato" que non es recognoscite per le societate international. Le parlamento lappon de Norvegia era criticate pro su supporto al equipa national, que in iste caso poterea esser interpretate como un approbation del occupation turc. (Le parlamento nega isto.)

In octobre-novembre de 2006 le nord-cypriotas sera le hospites del prime Viva World Cup, un alternative campionato mundial de football - pro nationes que non es eligibile a membrato del FIFA (le federation international de football).

Qualque participantes es membros del Organisation del Nationes e Populos non representate (UNPO), un organisation que uni 61 paises occupate, territorios disputate e minoritatos sin altere representation, p.ex. Kosovo, Tibet, Kurdistan, Taiwan e le albaneses in Macedonia. In le tempore del guerra frigide le UNPO anque includeva Armenia, Estonia, Georgia e Latvia.

Io opina que cata nation debe haber le derecto de recognoscentia e un certe grado de autonomia. Isto es un premissa pro cooperation pacific international.

Le division indeterminate de Cypro es un problema pro le autoritates de Turchia, p.ex. relative al possibile membrato in le Union Europee. Ma es un plus grande problema pro le ordinari nord-cypriotas, qui vive in paupertate e isolation del societate international.

Cypro del Nord era occupate per Turchia in 1974, e le "Republica Turc de Nord-Cypro" era declarate per Rauf Denktash in 1983. In 2004 on habeva le possibilitate de resolver le situation, con referenda in ambe partes del insula, ma era le sud-cypriotas qui votava contra le reunification.

Si, in un anno, le insula de Cypro ancora non es unificate, le nord-cypriotas va arrangiar e participar in le Viva World Cup. Anque Lapponia es un del equipas participante. E qui sera le prime campion alternative? Secundo le expertos le bascos es le grande favorites.


Wikipedia: UNPO (in anglese, con ligamines a altere linguas)

2005/11/06

Mandombe - un alphabeto african

Io ha sempre essite fascinate per le diverse scripturas del mundo: le chinese, le corean e tote le familia de alphabetos: le latin, le grec, le runic, le cyrillic (russe etc), le arabe, le hebree etc. Le majoritate del ortographias nove es basate sur le alphabeto latin - ma in le wikipedia francese io trovava un articulo sur le mandombe.

Le mandombe era construite in 1978 per le congolese David Wabeladio e es usate in le scholas kimbanguista in Angola, Congo-Brazzaville e le Republica Democratic del Congo. On lo usa pro scriber i.a. le kikongo, le lingala, le ciluba e le swahili.

In mandombe cata symbolo representa un syllaba e consiste de duo partes: un vocal e un consonante. Le valor del vocales es fixe, durante que le diverse valores del consonantes es obtenite per rotation del symbolo (vide exemplos in le articulo).

Mandombe es originalmente destinate pro le "Africa nigre" (ndombe significa nigre in le kikongo), ma secundo David Wabeladio le scriptura es "aperte a totes".

Le Ecclesia Kimbanguista es un movimento religiose fundate in 1921 per le propheta Simon Kimbangu (1887-1951). Le kimbanguistas es contra le symbolos religiose traditional, contra le polygamia, contra le dansas erotic e le tambures de dansa, e se oppone al magia. (Isto me rememora del pietistas norvegian.)

Le mandombe es un scriptura fascinante. Ma proque on debe eliger inter le mandombe e le dansa african?


Wikipedia: Mandombe (in francese)

2005/11/03

Un nove blog cata secunda

Secundo Technorati Weblog appare 70.000 nove blogs cata die, isto es un nove blog cata 1,23 secundas. Le numero de blogs se dupla cata 5te mense.

Iste statisticas monstra le popularitate enorme del blogs. Blogwise lista blogs in 206 paises (Corea del Nord includite). Existe blogs mesmo in le Klingon. E on naturalmente trova blogs de omne themas - de linguas artificial a feminas nude. Multe homines usa blogs pro publicar su diarios personal. Per commentarios on pote debatter e disputar.

Es natural que interlingua, le latino moderne, trova su loco in le mundo del blogs.

In le mundo existe plus que 6000 linguas, ma solmente 10 procento de illos es representate in le internet. Que es le futuro del linguas que ancora non es representate? Cata 14te die un lingua cessa de esser parlate ...

Es importante que interlingua fortifica su position in le internet, e io opina que blogs es un excellente maniera de visualisar le presentia de un lingua. Le numero de blogs es un indication del vitalitate de un lingua.

Nos besonia multe blogs - con ligamines le un a le alteres. Le ligamines es multo importante: si un persona trova un blog in interlingua, ille o illa pote sequer le ligamines e trovar multe altere blogs.

E ancora: cercatores como Google e Technorati usa le ligamines pro calcular le "importantia" de un blog - un cercator ordina le presentation secundo le numero de ligamines que duce al blogs trovate.

Nos debe crear un blogsphera in interlingua. Esque io pote facer un ligamine a tu blog?


Tags: , ,

2005/11/02

Un anno retro: Theo van Gogh assassinate

Exactemente un anno retro, le 2 de novembre 2004, le cineasta e columnista Theo van Gogh era assassinate in Amsterdam.

Certo, con le novas plen de guerra, non era le sol homicidio ille die. Ma in Nederland Theo van Gogh era un nomine ben cognoscite, e le assassinator, Mohammed Bouyeri, respondeva - in apparentia e in pensatas - al stereotypo de un fundamentalista islamic. Era un choc pro un societate ubi solmente poc homines habeva le corrage de admitter que le processo de integration ja habeva stagnate.

In le photo: Theo van Gogh como nos le memora - in T-shirt, con cigarretta, sempre preste a dicer su opinion. Como su parente, le pictor Vincent, ille moriva juvene.

Le columnas de van Gogh era sovente scribite in un stilo provocatori. Ille profitava del derecto del expression libere, ma de tempore in tempore ille forsan transgressava le limites.

Ille era un critico del islam, e anque in su films ille monstrava le problemas del integration in le mundo moderne. In "Najib & Julia" - un Romeo e Juliet moderne - le amor de un puera hollandese e un puero de origine maroccan, instiga un conflicto non solmente inter duo familias de culturas diverse, ma anque inter policieros corrupte e criminales brutal. Le fin tragic es inevitabile.

Qualque dies ante su morte, van Gogh, in un de su columnas, insultava le burgomaestro de Amsterdam, Job Cohen. Al die del assassinato, in le presentia de 20.000 homines sur le placia del Dam, Cohen defendeva le derecto del expression libere: "Theo van Gogh cercava querela a multe homines, anque a me, ma isto es licite in iste pais!"

Como render homage a Theo van Gogh? Defende le derecto del expression libere, usa lo contra le intolerantia - e, forsan, como ille dicerea mesme: "face multe ruito!"



Wikipedia: Theo van Gogh (nederlandese con ligamines a altere linguas)
Imdb: Theo van Gogh (filmographia)
De Gezonde Roker ("Le Fumator San", sito personal de Theo van Gogh)

2005/11/01

Erasmus era un hollandese

Io recipeva un commentario - non in le "commentario(s)" del blog, sed per currero electronic - concernente le posta Qui es le plus Grande Belga? -"Desiderius Erasmus non es un belga, ma un hollandese, nascite in Rotterdam."

Isto naturalmente es ver, e in le election del "plus grande nederlandese" in 2004, Erasmus era numero cinque, durante que Pim Fortuyn (1948-2002), le politico assassinate, e Wilhelmus de Orange (1533-1584), le fundator del stato nederlandese, era le plus grande.

Ben, Erasmus era un hollandese. Ma nonobstante le belgas le considera como un del plus grande belgas. Ille era un grande europeo qui, ante le fundation del moderne statos national, habitava e laborava in diverse paises europee, i.a. in diverse citates flaminge (in le Belgica hodierne) in le annos 1516-21.

Io me demanda si le nationalitate de Desiderius Erasmus es un vetule disputa inter nederlandeses e belgas? Como norvegiano io naturalmente non desidera interferer, ma serea interessante saper si isto es le caso ...

Norvegianos e daneses habe tal disputas sur le nationalitate del autor Ludvig Holberg (1684-1754), qui nasceva in Bergen ma habitava Danmark le plus grande parte de su vita, e Rollon (845-932/933), le duce de Normandia. Secundo qualque norvegianos anque Christopher Columbus nasceva in Norvegia.