2005/12/29

Podcasting - vetule technologia, nove possibilitates

Le ultime duo septimanas io ha "jocate" con mi nove iPod Nano. Previemente io pensava que un iPod solmente poteva jocar parve files de musica in formato mp3, ma ora io explora un uso que io trova plus interessante: podcasting - on pote abonar se a transmissiones de radio!

On discarga un file al computator per medio de un programma (io usa iTunes) que automaticamente trova tote nove episodios del transmissiones desiderabile. Postea on pote ascoltar lo sur le computator - o transferer lo a su jocator de mp3.

Il naturalmente ha multe avantages: on pote ascoltar le transmissiones quando on lo desira, e on pote ascoltar transmissiones que on normalmente non pote reciper per le radio, p.ex. transmissiones estranie. Primarimente, io me ha abonate a podcasts del radios national del paises nordic, del radio nederlandese, e del BBC britannic.

Le technica basic - discargar un file del rete - es vetule, ma le accesso sempre plus rapide al internet, e le facto que un crescente numero de personas possede un jocator mp3 portabile, da nove possibilitates a podcasting. Alicun commentatores opina que podcasting es le "medio del anno" de 2005.

Existe podcasts de stationes professional, ma anque de amateurs - sovente con episodios de un longitude de 5 a 10 minutas, un sorta de "blogs sonor". Secundo lo que io comprende non es difficile facer su proprie podcast. Forsan nos pote ascoltar le prime podcasts in interlingua in 2006?

Wikipedia: Podcasting

Exemplos de podcasts trovabile de stationes de radio:
Radio de Svedia
Radio de Danmark
Radio public nederlandese
Radio national norvegian
BBC

E podcasts in altere linguas:
Podcast.net

2005/12/28

Bloglines, RSS e XML: como abonar se a blogs

Jan Årmann me ha facite prestar attention al RSS e XML del blogs, un systema que possibilisa que on pote "abonar se" a blogs e reciper notification quando appare un nove entrata.

On pote facilemente abonar se a blogs usante p.ex. Bloglines, que analysa le RSS e XML publicate per le blogs. Isto es gratis - e multo practic si on lege multe blogs.

Un grande quantitate de blogs publica automaticamente un RSS (Rich Site Summary) o un XML (Extensible Markup Language). Si isto non es le caso, le blogger pote obtener un RSS p.ex. a FeedBurner.

Le majoritate del blogs in interlingua ja ha un RSS o un XML, e io ha addite iste blogs a mi lista de Blogslines. E si tu desiderea abonar te a mi blog, simplemente pressa Subscribe with Bloglines.

2005/12/21

Solstitio hibernal - le festa del sol e le Jul nordic

Solstitio hibernal. Le nocte le plus longe del anno. E le die le plus curte ...

In nostre tempores de inquietude on naturalmente pote determinar le momento precise del solstitio. Le solstitio hibernal de 2005 es le 21 de decembre (hodie) a 18 horas e 35 minutas UTC. (Isto es in le hemispherio nord - in le sud on naturalmente es in plen estate.)

In le antique tradition nordic iste die era jól, le celebration del sol, un del festas le plus importante del anno. Al nord de Scandinavia le sol non se leva super le horizonte durante multe septimanas in le tempore de hiberno. Le solstitio dava nove sperantia. Anque in altere culturas on celebrava iste die.

Quando reges e missionarios introduceva le christianismo, 1000 annos retro, le festa del sol se confundeva con le celebration del Natal. Ma in Scandinavia le parola remane, e le prestres non succedeva jammais a reimplaciar totalmente le traditiones pagan. Hodie le 24 de decembre es jul, jol o joulu in le paises nordic.

On probabilemente retrova iste parola antique anque in le francese, ubi jolie originalmente significava "gai, allegre, hillare" - forsan un indication del natura del festa pagan! E anque in le anglese on pote dicer yule (in vice de Christmas).

Ma le die mesme - le solstitio hibernal - se perde sovente in le preparationes sempre plus commercial del Natal moderne.

Io desidera un jul allegre a tote lectores e visitantores del blog!

2005/12/20

Interlinguano - apprende le lingua international, blogga in interlingua!

Le blogosphera de interlingua cresce. Crear un blog in le lingua international non ha jammais essite plus facile:

Åsmund Knutson, blogger norvegian, ha create interlinguano, que contine un presentation de interlingua in octo lectiones e consilios practic pro illos qui desidera blogar in le lingua. Textos in interlingua, anglese e norvegiano. E toto isto naturalmente in le forma de un blog!

Visita interlinguano a interlinguano.blogspot.com.

Anque a visitar:
Interlinguator - nove blog personal de Åsmund Knutson.

2005/12/16

In Africa del Sud, reconciliation - in Irak, sperantia

In le Sud-Africa del apartheid, le 16 de decembre era un die de sentimentos opponente: le anniversario del battalia del Riviera de Sanguine (Blood River, Bloedrivier) in 1838. Plus que 3.000 homines moriva, le majoritate de illos era guerreros zulu.

In le nove Sud-Africa le 16 de decembre es le Die del Reconciliation. Hodie on inaugurava, in le Placia Nobel in le Citate del Capo, le statuas del quatro sud-africanos qui ha vincite le Premio Nobel de Pace - Albert Luthuli, Desmond Tutu, Nelson Mandela e F. W. de Klerk - in celebration del decime anniversario del fundation del Commission de Reconciliation.

Anque in Irak multo ha cambiate in le ultime annos. Le presidente Bush non incassa jammais le Premio Nobel de Pace, ma finalmente anque le presidente american ha comenciate de admitter que partes del argumentos pro le invasion era false.

Le irakianos ancora non es reconciliate. Ma post 24 annos de Saddam Hussein, e plus que duo annos de occupation american, on de nove pote vider le sperantia. Le electiones de heri trovava loco in un atmosphera de pace relative, e pro le prime vice tote le tres gruppos principal participava - sunnis, shias e kurdos.

Esque on finalmente lassa anque al population irakian le possibilitate de gustar del pace e del meravilia de reconciliation?

2005/12/13

Panorama: de neanderthales a homines moderne

Alicun dies retro io recipeva le "pacco" con le duo plus recente editiones de Panorama in Interlingua. E como sempre: interessante articulos de themas diverse. In numero 6/05 p.ex un articulo per Luca Ghitti, qui da lumine al historia del homine de Neanderthal.

Excavationes in un grotta francese indica, que le neanderthales e le ancestres del humanos moderne coexisteva in Europa durante plus que 5.000 annos. Que era le natura de iste coexistentia? Commercial e cultural? In le fin del articulo on anque se demanda si "il habeva incontros sexual inter le duo gruppos".

Nos non pote questionar le neanderthales, ma on cognosce le humanos: naturalmente existeva relationes inter homines e neanderthales, e al mesme tempore certo existeva homines qui se indignava contra tal relationes.

E postea? Esque le neanderthales deveniva extincte 35.000 annos retro - o esque illos misceva con le humanos? Esque illos anque es nostre ancestres? Le demanda remane.

In le pictura: non un neanderthal, ma Joachim Neander (1650-1680), le pastor, poeta e compositor german qui donava su nomine al "Valle de Neander", ubi on trovava reminiscentias de neanderthales. Neandertal (orthographia moderne) es situate in le vicinitate de Düsseldorf.

In Panorama 5/05 un notitia de mi blog, con le adresse e alicun phrases del prime entratas que io scribeva duo menses retro. P.ex.: "Interlingua sin dubita deberea esser le lingua perfecte pro un blog", e " ... tener un blog pote sperabilemente esser un maniera perfecte pro practicar un lingua ...". (Si, io habeva ration.)

E scriber in interlingua es como bicyclar ... ma solmente pro homines moderne.

2005/12/09

Imagina ... 25 annos retro

Le 8 de decembre 1980 John Lennon era assassinate in Nove York. Era ja le matino del 9 de decembre quando io audiva le novas, naturalmente in le NRK, le sol station de radio in ille dies. Nos justo retornava de Suissa. Io habeva 13 annos e octo menses. Le cubo de Rubik perdeva su popularitate. Afghanistan era invadite, non per le americanos, ma per le Union Sovietic. Io era inamorate de "T". Juliana ancora era le regina de Nederland. Nostre can era surde. Remaneva un anno del presidentia de Jimmy Carter, le fermero de arachides, humiliate per le ayatollah de Teheran. Le equipa national era qualificate pro le Jocos Olympic de Moscova. Le nive del Norvegia occidental ancora era blanc. E John Lennon ...

Imagina ...

2005/12/08

Le blog de Peter Kovacs

Benvenite a Peter Kovacs, Hungaria, cuje blog justo ha apparite in le rete! Le themas del prime entratas es le methano-emission del Marte, le cambiamento del scriptura in Taiwan e nove theorias re le location de Atlantis.

Blog personal de Peter Kovacs in interlingua

Interlingua Hispanic e Interlingua Scientia

In mi lista de blogs io ha justo includite Interlingua Hispanic e Interlingua Scientia. Le prime del duo era commenciate ja in septembre, e in le entrata de hodie on pote leger un intervista virtual per Jairo Feris con Stanley Mulaik, le presidente del Societate American pro Interlingua.

In entratas previe on pote leger super le manifestationes massive contra le presidente Bush in Buenos Aires, e super le politica de petroleo del presidente venezuelan, Hugo Chavez.

Interlingua Scientia tracta del "progressos e novas scientific de nostre dies".

Ambe blogs porta le nomine de Taurodraco.

Microundabile?

Pudding es un parola anglese usabile in interlingua e in multe altere linguas, e sur un pachetto de pudding io videva ancora un parola anglese: microwavable.

Io googlava le parola e comprende que illo verosimilante es usate in tote le mundo anglophone durante multe annos, ma pro me era un parola nove - in Norvegia le textos sur pachettos de alimentos plus sovente es in finnese que in anglese (ma in le cinemas naturalmente quasi tote le films es in le anglese, e in le films american on mangia in cafées e restaurantes e non usa furnos microunda).

Microwavable evidentemente consiste de "microwave" (microunda) e "-able" (-abile), e reimplacia elegantemente le phrase "iste producto pote esser preparate in le furno microunda".

Le linguas sempre ha le habilitate de adjustar se. Felicemente!

E que dice on in le cocinas interlinguista? Microundabile? Deliciose, nonne?

2005/12/07

Sudoku e kakuro - passatempores intelligente

Le japoneses lo ha facite de nove. In un del blogs de Alf Karlsson io ha facite cognoscentia con le kakuro - le successor del sudoku. Io cognosce le sudoku, ma le kakuro es nove a me. Il se tracta sempre de numeros cruciate, ma in le kakuro on anque debe adder le numeros pro obtenir un summa ja donate. (In le anglese on usa le nomine Cross Sums - "summas cruciate".)

Sona simple, ma non lo es! Le nove passatempore addictive?

Kakuro in le rete:
kakuro.net
Wikipedia: kakuro (ancora solmente in anglese, nederlandese e japonese)

E pro illos qui prefere le sudoku traditional:
Un generator de sudokus

Io ja ha inviate iste ligamines a mi matre, qui es un sudokuista fervente.

2005/12/06

Le afrikaans non es un lingua repulsive!

Un lingua repulsive? Le afrikaans? Non del toto! Secundo un jornal sudafrican, Johann Rupert, homine de affaires, ha retirate grande summas de reclamo de un magazin britannic. E le motivation? Le magazin scribeva que le afrikaans es "un del linguas le plus repulsive del mundo". O plus correcte: que le Monumento del Lingua Afrikaans in le citate Paarl es designate "in honor a un del linguas le plus repulsive del mundo." (In le pictura: le obelisco del monumento.)

Sr Rupert naturalmente ha ration - non supporta un tal magazin.

Al momento io lege le ultime libro de André Brink in le lingua original, e io pote affirmar que le afrikaans es un lingua multo belle. Non existe linguas repulsive, ma le mundo es plen de linguas belle e attractive, e le afrikaans - le sol lingua indo-europee qui ha nascite in le continente african - es un de illos.

Cata lista del linguas le plus belle del mundo naturalmente se basa sur preferentias personal, e le mie include: le chec, le corean, le nederlandese (super toto in le bucca de un belgico) e tote le linguas finno-ugric. E io non cela que me place anque le svedese!


The Herald Online:
"Ugliest language" dig loses fortune in adverts

Nove blogs - e un prince con nomines classic

In le ultime dies ha apparite tres nove blogs de bloggers scandinave:

Logos pro interlingua (de Erik Enfors)
Un passo ex le foreste (le blog de Jan Årmann)
Care4U2 (in anglese e interlingua)

E pro illos qui ancora non ha audite le nomine de nostre nove prince: ille se appella Sverre Magnus - nomines classic ab le periodo del reges medieval.

Rege Sverre Sigurdsson (in le pictura con membros de su armea, le birkebeiners) era un personage central in le guerras civil del 13-tie e 14-te seculos. Ille nasceva in le insulas Feroe (in ille dies un parte del regno norvegian). Sverre era educate como preste, e excommunicate per le Papa in 1194 (ma ille non prestava attention al bulla.) Ille era rege norvegian de 1177 a su morte in 1202.

Le nomine Magnus trahe su origine del nomine Carole Magne (in latino: Carolus Magnus, magnus=grande). Septe reges norvegian ha portate iste nomine. Le prime era Magnus le bon (1024-1047), durante que Magnus VII sedeva sur le throno de 1319 a su abdication in 1355.

2005/12/03

Filio pro prince e princessa norvegian

Iste matino a 10h45 le princessa Mette-Marit dava a luce un filio. Le nove prince ha 52 centimetros e 3944 grammas. Ille es le tertie in le linea de succession al throno norvegian - post su patre, le prince Haakon, e su soror, le princessa Ingrid Alexandra.

Pro le prime vice un nascentia era annunciate al populo per le sito del familia regal.

Le nascentia trovava loco solmente alicun dies post le centenario del familia regal. Rege Haakon VII, le avo del rege actual Harald V, arrivava in su nove pais le 25 de novembre 1905.

Le nomine del prince va esser annunciate lunedi post le session del cabinetto.

Altere blogs que ha commentate iste nova:
European Royalty
Linn - fra klar himmel
My tilted view
koninklijk nieuws
ιиgяι∂' ѕ ѕρα¢є

2005/12/01

Le blog de Paolo Castellina

Un benvenite nove membro in le familia de blogs: visita pro interlingua, le blog del interlinguista suisse, Paolo Castellina. Ille spera de adder in illo regularmente alicun commentos linguistic e curiositates.

2005/11/29

Osaling - un nove blog

Le numero de blogs in interlingua se augmenta sempre: le magia de Hedalen e le nascentia de un granfilio - visita le blog de Osaling!

2005/11/28

Interlingua, Europa e le Union Europee

In maio, le presidente italian Carlo Azeglio Ciampi recipeva le Premio Carole Magne. In respecto al diversitate linguistic de Europa, Ciampi teneva su oration in germano, durante que le laudation del presidente german, Horst Köhler, era in italiano.

Allan Kiviaho, presidente del Association Finlandese pro Interlingua, ha traducite in interlingua le oration del presidente Ciampi, e on spera traducer anque le laudation de Köhler. Kiviaho e su "interlinguerrilla" duce un guerra humoristic pro interlingua in le paises del Union Europee.

Le Karlspreis del citate Aachen ha su nomine de Carole Magne, le rege del Francos e Imperator Roman, qui regeva grande partes de Europa de 768 a 814. (In le pictura: Le Carole Magne de Albrecht Dürer). Le division de su regno, per le tractato de Verdun in le anno 843, significava le fin del unitate, e le confirmation del separation in diverse statos national del continente europee.

In le ultime anno, le nove tentativa unificatori ha incontrate opposition popular con le rejection del Constitution del Union Europee per le votatores de Francia e Nederland.

Le diversitate europee es un puncto de partita pro collaboration - e interlingua, un lingua de origine europee, ha le potensialitate de servir de ponte linguistic inter le diverse populos de Europa.

Ma - como forsan dicerea le general De Gaulle - lassa al volapükistas le union del bureaucrates e del politicos!

2005/11/24

Le patinage in le litteratura nederlandese

In Norvegia "patinage" es patinage de velocitate (non patinage artistic) - e isto certe anque es le caso in Nederland.

Durante plus que 100 annos patinatores del duo paises ha luctate pro le domination del glatie - Jaap Eden (in le pictura), Oscar Mathiesen, Hjalmar Andersen, Ard Schenk, Kees Verkerk, Sten Stensen, Hilbert van der Duim, Johann Olav Koss, Marianne Timmer, Rintje Ritsma, Ådne Søndrål, Jochem Uytdehaage, etc - le prime annos in aere libere, e desde le annos 80 anque sub tecto, p.ex in le sala de Calgary, in le Thialf de Heerenveen o in le Nave del Vikings a Hamar.

Le patinage de velocitate anque era le sport de Antonio Gómez Fernández, le espaniol qui non patinava tanto veloce como le alteres. Ille participava in le campionatos mundial de 1977 a 1982 e era un heroe del spectatores.

In un blog nederlandese io trovava un referentia al sito www.krabbelbaan.nl - cent annos de patinage in le litteratura pro infantes e juvenes.

Le textos es in nederlandese (con qualque paragraphos in le frison), ma le belle coperturas del libros anque conta su historia (clicca al coperturas pro navigar in le sito). On trova libros de 1904 a 2005, e anque quatro libros que tracta del Elfstedentocht - le famose concurso sur glatie natural inter le 11 citates frison in le nord de Nederland.

Le ultime Alvestêdetocht - como dice le frisones - trovava loco le 4 de januario 1997, quando Henk Angenent percurreva le 199,6 kilometros in 6 horas e 49 minutas. Post isto le mal condition del glatie ha impedite le arrangiamento - le climate moderne non es bon pro traditiones vetule ...


(Gratias al Communicatielog pro le referentia)

2005/11/19

Interlingua in le Bibliotheca National de Austria

Le 1 de decembre le Museo de Esperanto e le Collection pro Linguas Planate, partes del Bibliotheca National de Austria, reaperi in le Palatio Mollard in le capital Vienna.

Le Collection pro Linguas Planate era fundite in 1927 per Hugo Steiner, e es un parte del Bibliotheca National desde 1929. Illo contine le plus grande collection de linguas planate in le mundo, con documentation de plus que 500 linguas - "con nomines sonor como Volapük, Ido e Interlingua."

Adresse:
Palais Mollard
Herrengasse 9
Vienna, Austria

(Secundo Damals)

Esperantomuseum und Sammlung für Plansprachen
Cerca in le Collection (Scribe p.ex. "interlingua" e pressa "Suchen")

2005/11/18

Couturat & Leau: "Historia del lingua universal"

Finalmente ... io ha comprate un libro que io ha desiderate durante multe annos: "Historia de la lingua universal" (in francese: "Histoire de la langue universelle") per Louis Couturat e Léopold Leau. Nunc io ha bon lectura pro le vesperas frigide del hiberno ...

Le edition original del obra se data de 1903, e presenta detalios grammatic e informationes historic de plus que 50 linguas artificial - in addition al critica de Couturat & Leau.

Le autores commencia con René Descartes, qui in 1629 formulava le principios del lingua universal. Ma le plus grande parte del libro tracta del linguas del secunde medietate del 19me seculo - de Volapük e Esperanto a linguas minus cognoscite como Idiom Neutral, le Universal-Sprache de Pirro, Veltparl, le Langue Bleue de Bollack, Nov Latin, Antivolapük, Lingua Komun, Kosmos, le Pasilingua de Steiner, le lingua tonal Solresol de Sudre etc, etc.

Le preferentias de Coururat e Leau va al linguas schematic, ma on trova anque presentationes del prime linguas naturalistic: p.ex. le Mundolingue (1890) del austriaco Julius Lott, de multes considerate como un del precursores le plus importante del interlingua de 1951.

Le "Historia" es un obra central in le interlinguistica - le "Testamento Antique" del adherentes del idea de un lingua auxiliar. (E le "Testamento Nove"? Le Interlingua-English Dictionary de 1951?) Illo es scribite in francese - in le stilo clar e simple del lingua litterari francese.

Le reedition de 2001 contine non solmente le 576 paginas del "Historia", ma anque "Le nove linguas international" de 1907 (110 paginas), per le mesme autores. Ambe libros era originalmente preparate pro le uso del "Delegation pro le Adoption de un lingua auxiliar international". (Le labor del "Delegation" conduceva, sub le direction de Couturat, al nascentia de Ido in 1907, e le ruptura, al minus temporal, del movimento esperantista).

"Le Historia del lingua universal" es un objecto de collection pro tote le amatores del linguas artificial - solmente le precio es intimidante - e un monumento del optimismo quasi sin limites de un epocha que finiva con le prime guerra mundial. Le fin de Louis Couturat, le linguista, philosopho, logico e mathematico francese, era assi tragic como lo de su epocha: ille moriva in un collision con un vehiculo militar le prime die del guerra de 1914.


Datos bibliographic:
L. Couturat, L. Leau:
Histoire de la langue universelle
(Original: Libraire Hachette, Paris, 1903)
Reedition: Georg Ulms Verlag, Hildesheim, Zurich, Nove York, 2001
ISBN: 3-487-06885-0
Precio: 129 euros (servicio de libros del U.E.A.)

Le pictura: Louis Couturat (1868-1914), in le designo classic de Ric Berger.

Ligamines:
Le prime capitulos del "Historia", in le paginas de James Chandler
Wikipedia francese: Louis Couturat

2005/11/14

In Paris un libro, in Amsterdam le bicycletta e le telephono mobil

Cata citate ha su proprie atmosphera. In le blog de Álvaro Ramírez Ospina io trovava duo interessante series de photos a le quales io non pote resister de facer ligamines:

Le prime, de Paris, monstra personas qui gusta le lectura de libros, e in le secunde, de Amsterdam, le motivo es bicyclistas con telephono mobil.

Reguarda le photos, e con le adjuta de interlingua on pote anque comprender un parte del texto espaniol, nonne?

2005/11/12

Le nove U.M.I. in perspectiva

Le 1 de januario 2006 nos habera le nove U.M.I. (Union Mundial pro Interlingua). Le nove organisation va reimplaciar le ancian U.M.I. de 1950.

Un question initial: Esque un lingua vermente ha besonio de un organisation?

Le anglese certo prospera sin ulle organisation. Ma ... le franceses habe lor Alliance Française, le italianos lor Centro Culturale Italiano, le germanos le Goethe-Institut. E in Norvegia nos habe al minus sex organisationes pro promover le cinque versiones distincte del lingua norvegian.

Si, on besonia un organisation international pro interlingua. E on ha besonio del uniones national. Naturalmente.

Ma un lingua anque debe esser utilisate foras de iste organisationes. Un lingua es usate de personas individual e de personas in gruppos, in lor contacto con altere personas e con le societate. Le influentia de un organisation lingual va sempre esser limitate.

Io spera que le nove U.M.I. va continuar, super toto, a appoiar le effortios pro preparar nove dictionarios. Le usatores de interlingua ha besonio de dictionarios moderne, ultra-moderne. Illos deberea esser in-linea (consultabile gratis in le internet), e on deberea esser certe que on pote trovar anque le parolas e le conceptos le plus nove.

Naturalmente, existe ja dictionarios in-linea, como le dictionario interlingua-anglese, le dictionario interlingua-norvegiano-interlingua del NIU, e multe alteres. Lo que es importante, es que iste labor continua. Sperabilemente in collaboration con le nove U.M.I.

2005/11/09

Cypro del Nord - Lapponia 6-2

Le 4 de novembre le equipa national del lappones (sámis) era battite per le equipa de Cypro del Nord. 6-2 era le resultato final in le stadio Ataturk in le parte turc de Nicosia, le capital cypriota.

Forsan un ordinari match de football, ma sport anque es politica e le match trovava loco in un "stato" que non es recognoscite per le societate international. Le parlamento lappon de Norvegia era criticate pro su supporto al equipa national, que in iste caso poterea esser interpretate como un approbation del occupation turc. (Le parlamento nega isto.)

In octobre-novembre de 2006 le nord-cypriotas sera le hospites del prime Viva World Cup, un alternative campionato mundial de football - pro nationes que non es eligibile a membrato del FIFA (le federation international de football).

Qualque participantes es membros del Organisation del Nationes e Populos non representate (UNPO), un organisation que uni 61 paises occupate, territorios disputate e minoritatos sin altere representation, p.ex. Kosovo, Tibet, Kurdistan, Taiwan e le albaneses in Macedonia. In le tempore del guerra frigide le UNPO anque includeva Armenia, Estonia, Georgia e Latvia.

Io opina que cata nation debe haber le derecto de recognoscentia e un certe grado de autonomia. Isto es un premissa pro cooperation pacific international.

Le division indeterminate de Cypro es un problema pro le autoritates de Turchia, p.ex. relative al possibile membrato in le Union Europee. Ma es un plus grande problema pro le ordinari nord-cypriotas, qui vive in paupertate e isolation del societate international.

Cypro del Nord era occupate per Turchia in 1974, e le "Republica Turc de Nord-Cypro" era declarate per Rauf Denktash in 1983. In 2004 on habeva le possibilitate de resolver le situation, con referenda in ambe partes del insula, ma era le sud-cypriotas qui votava contra le reunification.

Si, in un anno, le insula de Cypro ancora non es unificate, le nord-cypriotas va arrangiar e participar in le Viva World Cup. Anque Lapponia es un del equipas participante. E qui sera le prime campion alternative? Secundo le expertos le bascos es le grande favorites.


Wikipedia: UNPO (in anglese, con ligamines a altere linguas)

2005/11/06

Mandombe - un alphabeto african

Io ha sempre essite fascinate per le diverse scripturas del mundo: le chinese, le corean e tote le familia de alphabetos: le latin, le grec, le runic, le cyrillic (russe etc), le arabe, le hebree etc. Le majoritate del ortographias nove es basate sur le alphabeto latin - ma in le wikipedia francese io trovava un articulo sur le mandombe.

Le mandombe era construite in 1978 per le congolese David Wabeladio e es usate in le scholas kimbanguista in Angola, Congo-Brazzaville e le Republica Democratic del Congo. On lo usa pro scriber i.a. le kikongo, le lingala, le ciluba e le swahili.

In mandombe cata symbolo representa un syllaba e consiste de duo partes: un vocal e un consonante. Le valor del vocales es fixe, durante que le diverse valores del consonantes es obtenite per rotation del symbolo (vide exemplos in le articulo).

Mandombe es originalmente destinate pro le "Africa nigre" (ndombe significa nigre in le kikongo), ma secundo David Wabeladio le scriptura es "aperte a totes".

Le Ecclesia Kimbanguista es un movimento religiose fundate in 1921 per le propheta Simon Kimbangu (1887-1951). Le kimbanguistas es contra le symbolos religiose traditional, contra le polygamia, contra le dansas erotic e le tambures de dansa, e se oppone al magia. (Isto me rememora del pietistas norvegian.)

Le mandombe es un scriptura fascinante. Ma proque on debe eliger inter le mandombe e le dansa african?


Wikipedia: Mandombe (in francese)

2005/11/03

Un nove blog cata secunda

Secundo Technorati Weblog appare 70.000 nove blogs cata die, isto es un nove blog cata 1,23 secundas. Le numero de blogs se dupla cata 5te mense.

Iste statisticas monstra le popularitate enorme del blogs. Blogwise lista blogs in 206 paises (Corea del Nord includite). Existe blogs mesmo in le Klingon. E on naturalmente trova blogs de omne themas - de linguas artificial a feminas nude. Multe homines usa blogs pro publicar su diarios personal. Per commentarios on pote debatter e disputar.

Es natural que interlingua, le latino moderne, trova su loco in le mundo del blogs.

In le mundo existe plus que 6000 linguas, ma solmente 10 procento de illos es representate in le internet. Que es le futuro del linguas que ancora non es representate? Cata 14te die un lingua cessa de esser parlate ...

Es importante que interlingua fortifica su position in le internet, e io opina que blogs es un excellente maniera de visualisar le presentia de un lingua. Le numero de blogs es un indication del vitalitate de un lingua.

Nos besonia multe blogs - con ligamines le un a le alteres. Le ligamines es multo importante: si un persona trova un blog in interlingua, ille o illa pote sequer le ligamines e trovar multe altere blogs.

E ancora: cercatores como Google e Technorati usa le ligamines pro calcular le "importantia" de un blog - un cercator ordina le presentation secundo le numero de ligamines que duce al blogs trovate.

Nos debe crear un blogsphera in interlingua. Esque io pote facer un ligamine a tu blog?


Tags: , ,

2005/11/02

Un anno retro: Theo van Gogh assassinate

Exactemente un anno retro, le 2 de novembre 2004, le cineasta e columnista Theo van Gogh era assassinate in Amsterdam.

Certo, con le novas plen de guerra, non era le sol homicidio ille die. Ma in Nederland Theo van Gogh era un nomine ben cognoscite, e le assassinator, Mohammed Bouyeri, respondeva - in apparentia e in pensatas - al stereotypo de un fundamentalista islamic. Era un choc pro un societate ubi solmente poc homines habeva le corrage de admitter que le processo de integration ja habeva stagnate.

In le photo: Theo van Gogh como nos le memora - in T-shirt, con cigarretta, sempre preste a dicer su opinion. Como su parente, le pictor Vincent, ille moriva juvene.

Le columnas de van Gogh era sovente scribite in un stilo provocatori. Ille profitava del derecto del expression libere, ma de tempore in tempore ille forsan transgressava le limites.

Ille era un critico del islam, e anque in su films ille monstrava le problemas del integration in le mundo moderne. In "Najib & Julia" - un Romeo e Juliet moderne - le amor de un puera hollandese e un puero de origine maroccan, instiga un conflicto non solmente inter duo familias de culturas diverse, ma anque inter policieros corrupte e criminales brutal. Le fin tragic es inevitabile.

Qualque dies ante su morte, van Gogh, in un de su columnas, insultava le burgomaestro de Amsterdam, Job Cohen. Al die del assassinato, in le presentia de 20.000 homines sur le placia del Dam, Cohen defendeva le derecto del expression libere: "Theo van Gogh cercava querela a multe homines, anque a me, ma isto es licite in iste pais!"

Como render homage a Theo van Gogh? Defende le derecto del expression libere, usa lo contra le intolerantia - e, forsan, como ille dicerea mesme: "face multe ruito!"



Wikipedia: Theo van Gogh (nederlandese con ligamines a altere linguas)
Imdb: Theo van Gogh (filmographia)
De Gezonde Roker ("Le Fumator San", sito personal de Theo van Gogh)

2005/11/01

Erasmus era un hollandese

Io recipeva un commentario - non in le "commentario(s)" del blog, sed per currero electronic - concernente le posta Qui es le plus Grande Belga? -"Desiderius Erasmus non es un belga, ma un hollandese, nascite in Rotterdam."

Isto naturalmente es ver, e in le election del "plus grande nederlandese" in 2004, Erasmus era numero cinque, durante que Pim Fortuyn (1948-2002), le politico assassinate, e Wilhelmus de Orange (1533-1584), le fundator del stato nederlandese, era le plus grande.

Ben, Erasmus era un hollandese. Ma nonobstante le belgas le considera como un del plus grande belgas. Ille era un grande europeo qui, ante le fundation del moderne statos national, habitava e laborava in diverse paises europee, i.a. in diverse citates flaminge (in le Belgica hodierne) in le annos 1516-21.

Io me demanda si le nationalitate de Desiderius Erasmus es un vetule disputa inter nederlandeses e belgas? Como norvegiano io naturalmente non desidera interferer, ma serea interessante saper si isto es le caso ...

Norvegianos e daneses habe tal disputas sur le nationalitate del autor Ludvig Holberg (1684-1754), qui nasceva in Bergen ma habitava Danmark le plus grande parte de su vita, e Rollon (845-932/933), le duce de Normandia. Secundo qualque norvegianos anque Christopher Columbus nasceva in Norvegia.

2005/10/30

Nove designo

Si tu ha visitate le blog previemente, tu forsan ha vidite que le presentation del ligamines in le columna a dextra non era optime. Nunc io ha eligite un nove designo - e le problema sembla esser solvite.

Felicemente non es troppo difficil cambiar le designo del blog. Blogger.com ha preparate diverse designos que le blogistas pote usar pro lor blogs.

Esque tu ancora non ha un blog? Visita blogger.com e crea tu proprie blog in 5 minutas!

2005/10/29

Le memoria norvegian

In su commentario al posta anterior, Alf Karlsson demandava "le plus grande norvegiano." De facto, in un programma correspondente, nos ha eligite nostre 10 candidatos. Isto occurreva in martio, ja plus que sex menses retro, ma le finalo trovera loco solmente le 17 de decembre. Forsan multe homines ancora memora isto, ma intertanto io lo habeva oblidate completemente.

Le candidatos, rapidemente: Mari Boine, Gro Harlem Brundtland, Erik Bye, Kim Friele, Einar Gerhardsen, Thor Heyerdahl, rege Haakon VII, Christian Michelsen, Fridtjof Nansen, rege Olav V. (vide photos del finalistas.)

Le lista include tres prime ministros (Michelsen, Gerhardsen, Brundtland), duo reges e duo exploratores (Heyerdahl, Nansen). Es interessante le inclusion del cantatrice Mari Boine (un symbolo importante pro le population sámi) e Kim Friele, activista central pro le liberation homosexual in Norvegia.

Tote iste personas vive o viveva in le 20me seculo, e on pote haber le impression que le historia norvegian commenciava in 1888 con le expedition de Nansen trans le glacieros de Groenlandia. Naturalmente, le stato norvegian es juvene (fundate in 1814 o in 1905 secundo le puncto de vista), ma inter le 10 candidatos belge (vide posta anterior) on trova al minus 4 qui viveva ante le fundation del stato belge in 1830.

Io forsan votarea pro Fridtjof Nansen (le photo). Pro me serea decisive le combination de su explorationes polar e su labor humanitari (in Armenia post le prime guerra mundial).

Ma qui vincera? Io pensa que le rege Olav V o Erik Bye, le poeta, autor e cantator qui justo moriva (in 2004). On videra.

Como es in altere paises? Esque on trova su heroes in le historia o in le presente?

2005/10/27

Qui es le plus Grande Belga?

Qualque dies retro io reguardava, in le television belge, le programma "Le plus Grande Belga", ubi le spectatores poteva selecter le candidatos con votos in-linea, per telephono o per messages SMS.

In multe aspectos Belgica naturalmente es un pais dividite, con in le sud le wallones francophone e in le nord le flamingos, qui parla le nederlandese. Qui uni le belgas? Un persona diceva: "Nos habeva le rege Baudouin, nos habeva le Sabena, nos habeva le franco - ma nos ancora habe Eddy Merckx".

Baudouin, le rege unificator, moriva in 1993, le fallito del compania aeree Sabena era declarate minus que un mense post le attaccos del 11 de septembre 2001, e le franco belge es substitute per le euro. E Eddy Merckx? "Il ha multe belgas plus grande que io, io solmente bicyclava," ille dice modestemente. Su adherentes adde: "Ma como ille bicyclava!"

On ja ha decidite le sequentia del Grande Belgas de numero 11 a numero 111.

Como numero 11 nos trova Desiderius Erasmus (in le pictura), le grande humanista. Adolphe Sax, le inventor del saxophono es numero 12; Kim Clijsters, le campion de tennis, numero 14; Baudouin, le rege, numero 16; Hergé, le patre de Tintin, numero 24; Jean-Marie Pfaff, le goal-keeper, numero 53; Antoon van Dyck, le pictor, numero 70; Georges Simenon, le autor de Maigret, numero 77; e César Franck, le componista, numero 103.

E le 10 plus grande belgas - nota bene - in ordine casual (le sequentia final sera decidite le 1 de decembre):

Patre Damiaan (1840-1889), missionario, cognoscite pro su labor con patientes leprose.

Ambiorix, rege celtic, qui revoltava contra le romanos in le anno 54 a. Chr.

Andreas Vesalius (1514-1564), chirurgo, un del fundatores del anatomia moderne.

Peter Paul Rubens (1577-1640), pictor, nobile e diplomato.

Paul Janssen (1926-2003), pharmaceuta e inventor de medicinas. In su ultime annos ille tentava disveloppar un medicina contra aids.

Eddy Merckx (nascite in 1945), bicyclista, vinceva le Ronda de Francia cinque vices (1969-72, 1974).

Gerardus Mercator (1512-1594), cartographo (in le pictura), cognoscite pro le Projection de Mercator, que i.a. divide le terra in longitudes e latitudes.

Hendrik Conscience (1812-1883), autor, de lingua nederlandese.

Adolf Daens (1839-1907), pastor qui fundeva un movimento pro le pauperes e le laboristas.

Jacques Brel (1929-1978), cantator de celebritate international.

E qui de istos es le belga le plus grande? On va vider le 1 de decembre!

2005/10/21

Actualitates - novas in interlingua, in le forma de un blog

Hodie es publicate le prime articulos de Actualitates, "un quaderno in linea qui face echo de le novas publicate in le jornales le plus importante del mundo."

Le sito es redigite de Carlos Valcárcel, Hispania, con traductiones in interlingua de novas actual de jornales international.

Le adresse: actualitates.blogspot.com

In le pais del molinas

Molinas e tulipanos - isto anque es Nederland. Ma Nederland es un pais moderne, e non esseva in Nederland que Don Quijote luctava contra le molinas. Durante plus que 400 annos le pais ha essite cognoscite pro su tolerantia. Ma in le ultime annos cosas ha cambiate.

Io es a vacantia, e como on forsan pote divenar: io es in Nederland. Al momento io visita le easyInternetCafe apud le Placia de Rembrandt in Amsterdam. Qualque annos retro, iste Cafe de internet era le plus grande del mundo, ma situa hodie in un condition deplorabile. (Ma a causa del numero grande de computatores, on sempre trova uno que functiona.)

In Amsterdam on va construer un nove metro, e le archeologos ha facite trovatas multo interessante in le Damrak, le vetule porto inter le Station Central e le Dam (le dico que ha donite le nomine al urbe). On ha attingite le nivello del urbo in le 16te seculo, e on espera atinger usque al 13me seculo (in le fontes historic, Amsterdam es menciate pro le prime vice in 1275 quando le conte Floris donava privilegios de doana al "habitantes apud le dico in le riviera Amstel").

Que es le attractiones del Amsterdam hodierne? On ha naturalmente le Casa de Anne Frank e le Museo National (le Rijksmuseum) con le picturas famose de Rembrandt e le altere maestros nederlandese. Ma pro me le attraction es le urbe mesme, con su canales e casas del 17te seculo, con su diverse regiones, cata uno con su proprie atmosphera, e con su population que representa tote le partes del mundo. Como visitanto on se senta benvenite a iste metropole.

Ma le societate nederlandese naturalmente anque ha su problemas.

Io ha justo comprate le film "06/05" sur DVD. Es le film del attentato al politico nederlandese, Pim Fortuyn (in le photo), le 6 de mayo 2002. Regia: Theo van Gogh.

Como on sape, anque Theo van Gogh moriva pro le manos de un assassinator, un fundamentalista islamic, le 2 de novembre 2004. Le motivo del crimine esseva un film de 12 minutas que van Gogh faceva in cooperation con Ayaan Hirsi Ali, politico nederlandese de origine somali: "Submission" - un film que demonstra como le femina es subpremite in le cultura del Islam e in le Corano.

Qual es le limites del expression libere? Que debe on tolerar? Esque on ha le derecto de criticar le cultura e le religion de altere homines? Isto es questiones central post le attentatos al Pim Fortuyn e Theo van Gogh. Esque on debe esser talmente tolerante que on anque debe tolerar le intolerantia?

Como sempre on debe cercar nove solutiones, e le nederlandeses es cognoscite pro su compromissos.

Anque le technologia del molinas va esser adaptate al tempore moderne. On plana construer molinas gigantesc in le oceano - un combination de advantiate technologia molinari e le technologia off-shore. Anque in le futuro Nederland va esser le pais del molinas!

2005/10/17

Un nove governamento - pro quante tempore?

In Norvegia nos habe un nove governamento, e le lista de ministros es presentate al rege Harald V.

Jens Stoltenberg, del Partito Laborista, es le prime ministro in un coalisation si nominate rubie/verde con le Partito Centrista e le Partito Socialista del Leve. Stoltenberg anque era prime ministro de martio 2000 a octobre 2001.

Le partitos del nove governamento habe 87 deputatos in le nove parlamento, Stortinget, durante que le partitos de dextre habe 82.

Le nove governamento habe 10 viros e 9 feminas. Le coalisation rubie/verde spera governar le pais le proxime octe annos. Io opina que isto es un poco optimistic. Le tre partitos es troppo differente in lor culturas interne, e troppo inequal in popularitate. Mi prediction: non plus que octe menses. Nos videra ...

Ma si le nove governamento cade post octe menses, le distribution del deputatos resta usque al 2009. Reelectiones non es possibile secundo nostre constitution de 1814.

E io? Io votava pro un del partitos del coalisation precedente, le Partito Liberal, un partito historicamente importante, cuje fundation in 1884 initiava le introduction del parlamentarismo in Norvegia.

In 2001 le Liberales succedeva, con solmente duo deputatos in le parlamento, de esser includite in le governamento de Kjell Magne Bondevik. In le election del 12 de septembre 2005 le partito augmentava a 10 le numero de deputatos - ma isto non poteva salvar le governamento Bondevik.

Le cambio de governamento anque significa un adeo a Kjell Magne Bondevik (Partito Popular Christian), qui quitta le politica post 35 annos. Ille era prime ministro de octobre 1997 a martio 2000, e de octobre 2001 a hodie. Esque un organisation international habe un posto pro iste homine pragmatic?

2005/10/14

Campiones del mundo

Esque tu pais se qualificava pro le campionato mundial de football in Germania le anno proxime? O forsan vos ja ha vincite le mundial de 2006? Norvegia al minus es preste pro le play-off in novembre.

Iste septimana le equipa national batteva Moldova 1-0 in Oslo e Belorussia 1-0 in Minsk. Duo goals strategic, e nunc attende le Republica Tchec in le ultime duo matches qualificatori - le 12 de novembre a Ullevaal in Oslo, e le retour le 16 de novembre in Praga.

In sport, como in multe altere cosas, norvegianos ha le tendentia de prender le victoria in advantia. Ma football non es un cosa qualcunque, e nos ha apprendite de esser un poco realistic. Es de facto multo rar que le equipa national se qualifica pro un campionato international.

Le tempore de grandor pro le football norvegian era le annos 30 e 90 del seculo pasate. Le prestationes le plus memorabile es le medalia de bronzo al Joco Olympic de Berlin in 1936 (vide photo del famose "equipa del bronzo") e le triumpho sur Brasil (2-1!) in le ronda initial del mundial de 1998, in le tempore del "professor folle", le trainer Egil "Drillo" Olsen.

Esque io me interessa pro football? Io pensa que rugby es un sport plus civilisate, e io prefere le sports individual, ma io admitte que le grande campionatos international de football pote esser multo fascinante - con le stadiones gigantesc, e le stellas, como Beckham e Ronaldinho, con lor salarios astronomic.

Un campionato mundial presenta un arena ubi le Statos Unite de America pote esser battite per le Republica Islamic de Iran sin menacias de armas. Le nationalismo representate per le football international es de un sorta non troppo periculose. Ma - non lo oblida - un match de football conduceva a guerra inter duo paises american in le 1970s.

Norvegia nunquam ha battite le Republica Tchec. E como on se prepara pro le play-off? Le trainer Åge Hareide: "Nos va recargar le batterias." Si, in football on ha besonio de batterias que dura al minus 90 minutas. O on poterea apprender del equipa national del feminas (in le photo: Linda Medalen). Illas sape como vincer campionatos mundial e le torneos del jocos olympic!

Forsan nos deberea finir per le parolas sage del papa Wojtyla: "De omne cosas non importante, le football es le plus importante."

2005/10/11

Qui recipera le premio Nobel de litteratura?

Le Academia Regal de Svedia ancora non ha annunciate le vincitor del premio Nobel de litteratura pro 2005.

Mi candidato es Harry Mulisch, le magico del litteratura nederlandese.

Harry Kurt Victor Mulisch nasceva in Haarlem le 29 julio 1927. In le infantia ille se interessava a chimia - e super toto alchimia. Al etate de 4 annos le jovene Harry se perdeva in le labyrintho del Tiergarten in Berlin, un experientia que secundo Mulisch mesme creava le pre-conditiones pro su obra litterari. Su prime contos era scribite in le stilo de Edgar Allan Poe.

Le 2de guerra mundial es essential pro comprender le universo de Harry Mulisch. Su matre era judee, su patre collaborava con le nazistas. Mulisch: "Io non tanto faceva experientia del guerra. Io es le 2de guerra mundial."

Le obra de Harry Mulisch es traducite in plus que 30 linguas. Le libros le plus cognoscite es Duo feminas (Twee Vrouwen, 1975), Le attentato (De Aanslag, 1982) e Le discoperta del celo (De Ontdekking van de Hemel, 1992). Tote le tres es filmate.

Mulisch es un homine multo sapiente, un qualitate que ille nunquam ha tentate de celar. Su libros es caracterisate per le uso de elementos mythologic (p.ex. le mythos de Oedipus e de Orpheus) e conclusiones metaphysic. Le stilo es realistic, ma in multe aspectos le personas es sub le direction de fortias supernatural.

In Le discoperta del celo, presentate como le reporto de un angelo a su archangelo, le esseres celeste face grande effortios pro establir le amicitate inter duo antipodes, Onno Quist (eccentrico de ancian familia hollandese qui studia vetule inscriptiones sub su microscopio) e Max Delius (astronomo qui, como Mulisch, es le filio de un matre judee e un patre collaborator) - pro assecurar le nascentia de un persona con un mission unic e vital pro tote le humanitate.

In le ultime annos Mulisch ha publicate Le procedura (De Procedure, 1999) e in Siegfried (2001) ille pone le question de si Adolf Hitler e Eva Braun habeva un filio. De nove Harry Mulisch reveni al 2de guerra mundial.

Le premio Nobel de litteratura nunquam ha essite donate a un autor de lingua nederlandese. Nunc es a nostre car vicinos in Svedio de cambiar isto. Esque nos videra Harry Mulisch in Stockholm?

2005/10/09

DRM - le nove radio mundial

Le futuro es digital - multe stationes de radio nunc es in le prosesso de abandonar le banda FM in favor del nove systema digital DAB (Digital Radio Broadcast).

Anque le undas medie e curte pote haber trovate su successor: le DRM ("Digital Radio Mondiale"), que possibilisa transmissiones in stereo de qualitate FM a longe distantias. Plus que 40 stationes ja face transmissiones experimental de DRM.

Le prime apparatos pro le mercato private era presentate al congresso IBC in Amsterdam in septembre.

Por me le radio es un fonte de novas, cultura e intertenimento. In addition a stationes norvegian e le BBC, que io ascolta sur le banda FM o DAB, io anque ascolta - si le conditiones de reception es sufficiente - stationes international sur le unda medie (p.ex. radio svedese e nederlandese) e le unda curte (ubi on ancora pote trovar stationes ab tote le mundo).

Le nove digital radio mundial pro me sera multo benvenite!

2005/10/08

Le lingua perfecte pro un blog

Quante blogs existe in le Internet? Io ha audite que cata 15te secundo appare un nove blog. Ma il me sembla que on ancora pote contar le blogs in Interlingua sur le digitos de un mano - e isto me surprende.

Io opina que interlingua es le lingua perfecte pro un blog - un lingua que pote esser legite de personas in tote le mundo.

Usque nunc io ha trovate iste blogs:

Imagines de Svedia, textos in Interlingua
Interlingua - le blog de Harleigh Kyson Jr.
Internodio - actualitates general in Interlingua
Verdade interior

Io faceva mi prime contacto con Interlingua multe annos retro. Io naturalmente ancora pote leger le lingua - isto es como bicyclar, a causa del structura international de interlingua on non lo oblida facilmente - ma pro poter scriber un lingua in un maniera satisfactori on debe practicar lo.

Interlingua sin dubita deberea esser le lingua perfecte pro un blog. E tener un blog pote sperabilemente esser un maniera perfecte pro practicar un lingua de nove.